Start    Kontakt    Mapa strony  

Prezentacja projektu
Kalendarium imprez
Miasto Dynw Miasto Kulikw Kronika realizacji projektu
Materiały informacyjne
Baza ofert turystycznych
Linki

Rzeźba terenu i budowa geologiczna

Szeroki pas pog�rza, kt�ry dzieli Beskidy od Kotliny Sandomierskiej we wschodniej części bierze swą nazwę od Dynowa i jest nazywany Pog�rzem Dynowskim. Zasięg przestrzenny Pog�rza Dynowskiego określany jest bardzo r�żnie, w zależności od przyjętych kryteri�w. W najbliższym sąsiedztwie Dynowa wydzielono kilka mniejszych jednostek. Sam Dyn�w położony w dolinie Sanu należy do jednostki o nazwie Obniżenie Dubieckie, od zachodu nad Dynowem wznosi się Płaskowyż Niebylca, od p�łnocy Płaskowyż Jawornicki, a od wschodu Płaskowyż Cisowej. Dyn�w leży na lewym brzegu Sanu, kt�rego dno doliny znajduje się na wysokości 240 m n.p.m. Na południe od miasta strome zbocza schodzą do samego koryta rzeki, tworząc charakterystyczne dla rzeźby podg�rskiej zwężenia doliny. Na p�łnoc od miasta dolina rozszerza się do ponad 2 km, a przed Bach�rzcem ulega ponownie zwężeniu. Lewy brzeg Sanu w rejonie miasta to szeroka, wyr�wnana powierzchnia pocięta rowami i korytami małych potok�w. Samo miasto położone jest w spos�b typowych dla osiedli w Karpatach: jest odsunięte od rzeki, leży poza zasięgiem w�d powodziowych. Zwarta zabudowa miasta znajduje się na wysokości 250 - 270 m n.p.m., a Przedmieście Dubieckie wkracza w dolinę małego potoku. Grzbiety wznoszące się nad miastem od zachodu osiągają wysokości rzędu 370 - 400 m n.p.m.

Pod względem geologicznym Dyn�w leży w centralnej części wielkiej jednostki tektonicznej nazywanej płaszczowiną skolską. Płaszczowina skolska zbudowana jest z piaskowc�w, ił�w, łupk�w, kt�re w wyniku proces�w tektonicznych uległy silnemu sfałdowaniu. Miąższość osad�w płaszczowiny skolskiej na wsch�d od Dynowa przekracza 4000 m, a poziome przesunięcie wynosi około 20 km. Miasto Dyn�w leży na łupkach i piaskowcach należących do warstw menilitowych wieku paleogeńskiego.

Pog�rze Dynowskie i rzeka San

San jest jedną z największych i najbardziej zasobnych w wodę rzek karpackich, o dużym znaczeniu gospodarczym dla wojew�dztwa podkarpackiego. Rzeka wypływa w Bieszczadach Zachodnich na wysokości ok. 900 m n.p.m. , na terenie Ukrainy. Długość Sanu wynosi 443,4 km, a powierzchnia jego zlewni 16.861,3 km2, z czego 14.390 km2 znajduje się w granicach Polski.

San jest gł�wną rzeką Bieszczad�w oraz Pog�rza Dynowskiego i Przemyskiego. G�rny bieg rzeki ma charakter potoku g�rskiego, na odcinku ok. 55 km stanowi granicę państwową między Polską i Ukrainą.

G�rny San wraz z dopływami zbiera wody z teren�w objętych ochroną prawną ze względu na duże walory przyrodnicze i krajobrazowe. Są to: Bieszczadzki Park Narodowy, Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Doliny Sanu, Park Krajobrazowy G�r Słonnych i Park Krajobrazowy Pog�rza Przemyskiego.

Dolina Sanu przebiega zakolami, w obrębie Bieszczad jest głęboko wcięta w skałach fiszowych. San podcina zbocza doliny, w kt�rej odsłaniają się pionowo ustawione ławice piaskowc�w i łupk�w warstw krośnieńskich. Te same utwory fiszowe w postaci ostrych ławic skalnych sterczą na dnie rzeki ponad poziom wody w okresach suszy.

Do najważniejszych źr�deł zanieczyszczenia w�d Sanu zalicza się zakłady przemysłowe, usługowe, warsztaty rzemieślnicze oraz indywidualne gospodarstwa rolne i domowe.

Ze względu na swą rangę gospodarczą i przyrodniczą San objęty jest systematycznymi badaniami w ramach monitoringu środowiska. Rzeka kontrolowana jest na całej długości, od źr�deł do ujścia do Wisły. R�wnocześnie badany jest stan czystości w�d gł�wnych dopływ�w Sanu: Osławy, Stubnicy, Wiaru, Wiszni, Szkła, Lubacz�wki, Wisłoka, Trzebośnicy i Tanwi.

Wody Sanu klasyfikują się, na przeważającej długości do III klasy czystości.

Rzeka San płynie ku p�łnocy i na wsch�d między pog�rzami Dynowskim i Przemyskim.

Spadek Sanu na terenie Dynowa wynosi około 22 ?. Średni roczny przepływ w Dynowie około 43 m3/s. Nad Sanem zachowały się ślady starej kultury Słowian, zabytki budownictwa drewnianego i specyficzny folklor. Wiąże się to z historią osadnictwa obszaru położonego na pograniczu polsko-ruskim, z migracjami r�żnych element�w narodowościowych wzdłuż Sanu i jego dopływ�w, i powstaniu oddzielnych grup etnicznych np. Lasowiacy, Kresowiacy, Pog�rzanie, Dolinianie i in.

Pog�rze Dynowskie, wschodnia część Pog�rza Srodkowobeskidzkiego między dolinami Wisłoka i Sanu. W części p�łnocnej jest dość monotonną, wyr�wnaną, ale rozciętą erozyjnie powierzchnią wyżynną o wys. 350 ? 450 m n.p.m. Tylko w części p�łnocno ? zachodniej na granicy z Kotliną Jasielsko ? Krośnieńską, występują wyraźniejsze twardzielowe grzbiety i ostańcowi pag�rki, z kt�rych najważniejszym jest G�ra Sucha (592 m) oraz ostańce skalne, np. w rezerwacie Prządki.

Centralną część Pog�rza zajmuje łukowata Kotlina Dynowska.

Tworzy ona swoisty mikroregion geograficzny, okolony wzniesieniami Pog�rzy, a od południa i wschodu zamknięty silny przewężeniem doliny rzecznej. Dno obniżenia Sanu opada od ok. 240 m n.p.m. pod ulicą Karol�wką do ok. 230 m n.p.m. koło Bach�rza. Kulminacje wzg�rz osiągają przeważnie 330 ? 335 m n.p.m.,, a najwyższy punkt (na południowy wsch�d od Bartk�wki) wznosi się do ok. 415 m n.p.m. Miasto jest usytuowane na silnie wyodrębnionym, wysuniętym ku p�łnocy, rozległym grzbiecie wysokiej nadzalewowej trasy Sanu. Centrum Dynowa, położone ok. 250 ? 258 m n.p.m., zajmuje końcowe partie wspomnianego wzniesienia, g�rując kilkanaście metr�w nad poziomem zalewowym doliny.

Urodzajne gleby podg�rskie rozwinęły się na lessopodobnych ziemiach pyłowych wytworzonych z fliszu. Dno dolinne wyścielają wartościowe rolniczo mady.

W krajobrazie Pog�rza, a zwłaszcza w okolicy samego Dynowa przeważają pola uprawne z płatami las�w mieszanych, w kt�rych przeważają buki, jodły oraz jawory. W lasach tych występuje także sosna, świerk i brzoza. Posiadają one bogatą florę i faunę. Niekt�re gatunki flory występujące na Pog�rzu Dynowskim są unikatowe w skali całego kraju, np. cybulica dwuliścienna i lilia złotogł�w.

Rejon Dynowa jest także bogaty w r�żne gatunki zwierząt i owad�w. Istniejące warunki geograficzno ? przyrodnicze i klimatyczne sprzyjają zachowaniu populacji licznych zwierząt, ptak�w i owad�w oraz ryb.

Krajobraz naturalny, jaki istniał w okolicach Dynowa, uformował się znacznie wcześniej, bo około 15 000 lat temu. Zmiany stosunk�w klimatycznych, jakie miały miejsce w ostatnich 15 tys. lat nie były na tyle duże, aby mogły spowodować zasadniczą zmianę szaty roślinnej czy pokrywy glebowej.

Lasy Dynowa i okolic.

Lasy Dynowa i okolic są przepiękne o bogatej szacie roślinnej. Wyr�żniają się buczyną karpacką w formie podg�rskiej, nielicznymi grądami i łęgami oraz murawami kseratomicznymi i osobliwościami geologicznymi. Większość las�w leży na terenie chronionym tj. Parku Krajobrazowym Pog�rza Przemyskiego i Dynowskim Obszarze Chronionego Krajobrazu.

Lasy te mają bogatą florę i faunę, czyste strumienie i leśne rzeczki, kt�re płyną po leśnych wąwozach dodając uroku i tajemniczości zwłaszcza w porannych mgłach. Powalone stare drzewa leżące na zboczach leśnych jar�w czy też w ich poprzek tworzą swoistego rodzaju kładki i stwarzają pozory dzikości.

Wędrując po lasach dynowskich możemy obcować z dziką jeszcze przyrodą i odpoczywać w spos�b czynny. W czasie wędr�wek możemy natknąć się na sarny, lisy, dziki czasem jelenie lub też salamandry plamiste, a nad mani szybuje orlik krzykliwy lub myszoł�w.

Możemy też zobaczyć polującego krogulca lub siedzącego na gałęzi puszczyka uralskiego. Zobaczymy r�wnież wiele ciekawych gatunk�w flory np. lilię złotogł�w, obrazki, czosnek niedźwiedzi, tojad mołdawski i r�żne odmiany storczyk�w.

 
  "Niniejszy dokument powstał przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej.
Wyłączną odpowiedzialność za treść niniejszego dokumentu ponosi Urząd Miejski w Dynowie i w żadnym razie
nie może ona być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Unii Europejskiej."